Skąd się wziął ampersand
Ampersand zaczął się jako ligatura łacińskiego słowa et, oznaczającego „i”. Rzymscy skrybowie pisząc szybko łączyli e i t w jeden kształt, a przykłady połączonych liter przetrwały w rzymskim piśmie kursywnym z pierwszego wieku. Przez wieki kształt się zmieniał, aż litery trudno było dostrzec, ale w wielu czcionkach kursywnych nadal można odczytać E i t.
Nazwa jest znacznie młodsza niż znak. W XIX wieku wiele angielskich podręczników szkolnych wymieniało & po Z jako dodatkową literę alfabetu. Dzieci kończyły recytację słowami „X, Y, Z and per se and”, co znaczyło „& samo przez się oznacza and”. Wypowiedziane szybko, „and per se and” zlało się w ampersand. Dawny skrót &c. dla et cetera to pozostałość z czasów, gdy & czytano jako „et”.
Ampersand w typografii i stylu
Projektanci krojów pisma kochają ampersand, bo daje im swobodę. Style proste (antykwa) zwykle pokazują zwartą formę przypominającą ósemkę, a kursywy często wracają do luźniejszego kształtu „Et”, a niektóre czcionki mają kilka alternatywnych ampersandów. Na zaproszenie ślubne lub logo wypróbuj kursywę klasycznej czcionki szeryfowej: jej ampersand jest często najbardziej ozdobnym znakiem w zestawie.
Poradniki stylu traktują & jako nieformalny w zdaniach. Używaj słowa „i” w tekście ciągłym, a & zachowaj dla nazw, ustalonych par i ciasnych miejsc (Smith & Sons, Q&A, rock & roll). W piśmie akademickim styl APA używa & między nazwiskami autorów w nawiasach (Smith & Jones, 2020), ale słowa „and” w samym zdaniu.
Ampersand w HTML, adresach URL i kodzie
W HTML ampersand rozpoczyna odwołanie do znaku, takie jak ©, więc dosłowny & należy zapisać jako & (lub &). Przeglądarki zwykle wybaczają samotny &, ale sekwencja taka jak © w tekście może przypadkiem zamienić się w ©︎, a formaty XML, takie jak SVG i RSS, traktują nieescape’owany & jako błąd.
W adresie URL & oddziela parametry zapytania (?size=m&color=red). Jeśli sama wartość zawiera ampersand, zakoduj go jako %26, w przeciwnym razie wszystko po nim stanie się nowym parametrem. W skryptach powłoki końcowy & uruchamia polecenie w tle, a w C, Javie i JavaScripcie && oznacza logiczne „i”, podczas gdy & to bitowe „i”.
O innych sposobach zapisania „i”, w tym ＆, ∧ i ozdobnych czcionkach, przeczytasz na stronie symbol „i”. Więcej encji znajdziesz na stronie kody symboli HTML.